SKÁLD.IS

Konur skrifa um konur sem skrifa

Magnea Þuríður Ingvarsdóttir31. janúar 2026

UNA JÓNSDÓTTIR

Hún Una Jónsdóttir var fædd þennan dag árið 1878 í Vestmannaeyjum og kenndi sig við bæinn Sólbrekku. Una gaf sjálf út bókina ,,Blandaðir ávextir" sögur og ljóð árið 1956. Í bókinn eru 12 smásögur sem gaman er að lesa og nok,kur tugi ljóða og rímna.
 
Una orti rímur um Melkorku Mýrkjartansdóttur eins og fleiri skáldkonur gerðu frá þessum tíma.

 
 
 
 
 
 
 
 
Melkorka 
Ágæt dóttir Írakóngs mér er í huga,
ekki lét sig ánauð buga,
í andstreyminu vel nam duga.
 
Rænt vr ungri reflagná með ránsmennskunni.
Ekki kvað hún orð af munni,
innst þó bað af hjartans grunni.
 
Dýru verði karlinn keypti konu fríða,
og þó henni entist blíða,
eitthvað hafði við að stríða.
 
Höskuldur leit hefðarmeyju hýru auga,
færði rúm sitt freyju bauga,
föl hún brár með tárum lauga.
 
Illa klædd var auðar lín, en engum svar hún.
Úr tylftar hópi tekin var hún
tignar svip af öllum bar hún.
 
Unga mey sem ambátt tók og illar tyftur
víst þó ekki var nóg stilltur,
varla heldur þóttist giftur.
 
Náði hann í falleg föt og freyju bauga,
gaf henni með góðum huga,
Gjöfin sú nam lengi duga.
 
Svo nem gnoðin sigla heim af sjónum knúin.
Þeim á mót þá kom frúin
þungu var hún skapi búin.
 
Er nú þetta ástmey þín, sem ég nam hlera?
Kunnug hún mér kann að vera,
þó kunni ei hennar nafn fram bera.
 
Ég vil hafa ambátt heima í eigu þinni.
Viltu gera að vitund minni
vel til hennar hverju sinni.
 
Vil ég alltaf viðurkenna virðing mína.
Hirði lítt um hóru þína,
en hana dumba skal ei pína.
 
Jórunn hafði þæga þörf með þernu fína
enga vildi alúð sýna,
öll kurteisi mátti dvína.
 
Hann á sinn hefðarkonu hafði mætur.
Undu saman allar nætur,
áttu bæði syni og dætur.
 
Átti henni ambátt þjóna alla tíma.
Bar hún vel þá byrði sína,
brátt nam frúin stilling sína.
 
Unga stúlkan átti son með æsku lúna.
þá kom reyndar þykkja í frúna,
því á bónda missti trúna.
 
Höskuldur sinn horfði á son og hýr um gengur.
Öllum fannst hans ungi drengur
yndislegur mikill fengur.
 
Ólafs nafni hér lát heita hann að vonum.
Dáði mesta af sínum sonum,
Samdi ei Jórunn það með honum.
 
Seinna nafn þem syni gaf þa samdi frægan.
Og það heiti alltaf bar hann.
Ólafur Pá nefndur var hann.
 
Átti hún vinna öll þau störf, sem áður hafði.
Einka son sinn örmum vafði
oft þá lengi við hann tafði.
 
Ólafur er orðinn tveggja ára drengur,
Hann um túnið hleypur, gengur
honum, fannst það mikill fengur.
 
Höskuldur þá heyrði talað hátt við lækinn,
þar hann náði þekkja drenginn,
þangað móðir hans var gengin.
 
Móðir vafði ástarörmum ungan soninn,
talar blítt þá tendrast vonin
til hvers var hann hingað kominn.
 
Sestu hér og seg mér góða sauma lilja
ætt og nafn þitt og mun skilja ---
ekki þarft mig neins að dylja.
 
Mitt er nafnið Melkorka þér má ég segja.
Íra-kóngs var arfi og meyja
oft þó hafði þráð að deyja.
 
Fimmtán ára flutt ég var úr föður garði,
rænd og seld með ríkum arði
ranglætið því enginn sparði.
 
Þitt ég hefi þögla málið þráð að skilja,
ekki fræga ætt mig dylja
áttir þú af frjálsum vilja.
 
Höskuldur svo heldur heim og hátt nam ræða:
Þú mín góða konan kæra
ég kann þér stór tíðindi færa.
 
Kóngsdóttur við höfum haft í húsum vorum,
svona stórra ættar er hún,
á sér tignarmarkið ber hún.
 
Gerningunum þráfalt þyl ég þykkju drjúga,
og þó geri hún ekki ljúga,
aldrei mun ég henni trúa.
 
Ekki Jórunn alúð sýndi á sér meira.
Hann talaði heldur fleira
hvort sem mátti nokkur heyra.
 

Ekki verður birt fleiri rímur nú en heim að því þegar það uppgötvast að Melkorka var dóttir Írakónungs.

Una lést árið 1960

Afmælisbarn dagsins gjörið svo vel.


Kv Magnea

 

Tengt efni