ÞAÐ ER ERFITT AÐ STÖÐVA PENNANN - Þakkarminningar Þóru frá Stað
Út er komin bókin Þakkarminningar Þóru frá Stað, þannig var ég, þannig er ég, sem Þóra Þórðardóttir gefur út sjálf. Þetta eru endurminningar sem hefjast á fæðingu hennar 6. júlí 1939 og lýkur í miðju botnlangakasti svo það er von á framhaldi.
Bókin skiptist upp í 107 kafla sem hver kallast spjall. Í hverju spjalli ávarpar Þóra barnabörnin og segir þeim sögu sina og forfeðranna, um uppeldið, búskapinn og liðna tíð. Börnin spyrja þegar þau heyra óvenjuleg orð eða atvik og Þóra svarar og útskýrir fyrir þeim glöð í bragði. Í lok hvers kafla gefur hún þeim heilræði og kveður þau ástúðlega. "Gangið á guðs vegum og gleymið aldrei því sem ykkur er trúað fyrir!" (99). "Já, munið krakkar mínir, við gefumst aldrei upp þó móti blási...Bless, hress (209).
Þóra Þórðardóttir býr í Brekkukoti á Suðureyri. Hún er fyrrum kennari til fjölda ára.
Þóra segir í viðtali við Bæjarnins besta "að þessi skrif séu fyrst og fremst ætluð afkomendum sínum til betri skilnings á hvernig hún upplifði bernskuna og um yndislegt samferðafólk,sem stóð saman í blíðu sem stríðu. Á hún þar sérstaklega við þá sem bjuggu í Staðardalnum auk ættingja og vina.
Skrifin eru öll í spjallformi eins og hún hefur margsinnis notað í samskiptum sínum við börnin sín og annatra. Þessi fyrri bók nær aðeins fram til átta ára aldurs eða hálfa bernskuna. Ættu þeir sem geyma bernskuna í sjálfum sér að geta notið hennar.
Hún er þó alls ekki skrifuð á einhverju smábarnamáli heldur léttu talmáli. Því það á að tala við börn eins og fullorðið fólk segir Þóra. Af því læra börnin málið að það er fyrir þeim haft. Hefur hún sérstaklega gaman af því að kynna fyrir þeim orð og hugtök sem eru því miður að falla í gleymskunnar dá. Bókin er ekki ætluð sem sagnfræðirit heldur fyrst og fremst þakkaróður til allra þeirra sem gerðu mér bernskuna yndislega segir Þóra og spanna skrifin í raun frásagnir langt aftur í aldir og allt til vorra daga.
„Því það er erfitt að stöðva pennann ef andinn kemst á flug var eitt sinn sagt við mig“ segir Þóra í Brekkukoti hress 86 ára gömul. Bókin er skemmtileg aflestrar fyrir alla aldurshópa." (BB 19. desember 2025).
Farið er fram og til baka í tíma og rúmi og mjög margir koma við sögu í bókinni, það hefði verið gott að hafa ættartré til að skoða tengingarnar myndrænt. Bókina prýða ljósmyndir sem eru héðan og þaðan og hér og þar í bókinni og ekki endilega tengdar efni spjallsins hverju sinni en gaman að þeim engu að síður. Áhugavert er að lesa um hinn mikla andans mann, Halldór Laxness, sem var gestkomandi á Stað: "Hef ég reyndar heyrt það víðar að hann hafi þótt ansi furðulegur og uppáþrengjandi en hann fór vítt um land og lönd til að viða að sér efni. En svona þarf kannski að haga sér til að verða heimsfrægur, hafa alltaf sjálfan sig í fyrsta sæti" (81). Þá er einnig áhugaverð sagan af Betu, förukonu sem sætti illri meðferð en vildi gæða Þóru litlu á sykurmola (85-86).
Þóra er hagmælt og fremst í bókinni er ljóð eftir hana:
Vor
Mér finnst það oft vera á vorin
er verði ég eitthvað svo létt
sem æska mín sé endurborin
og ólm í að taka á sprett.
Mér virðist sem fiðringur fari
um fætur mér ofan í tær
og unaður sá ætíð vari
en áhyggjur færist mér fjær.
Því það er á vorin sem veröld er borin
og vonanna stjarna hlær.
Já látum nú til okkar taka
og tryggjum öll réttlátan heim,
svo líf verði vornætur vaka
og vinátta ríki um geim.
Já hristum burt drunga og doða
til dáða við mark setjum hátt,
lát kjarkinn æ kinn okkar roða
þá kvatt getum dag hvern í sátt.
Því það er á vorin sem veröld er borin
og vonirnar rísa hátt.
Það er þakkarvert að kona af þöglu kynslóðinni skuli setja þessar endurminningar saman og gefa þær galvösk út á eigin kostnað. Saga hennar veitir fróðlega og dýrmæta innsýn í liðna tíma og minna okkur hressilega á hversu gríðarlega miklar breytingar hafa orðið á heiminum og mannlífinu sl 70 ár.
Fleiri áhugaverðar endurminningar hér:
.jpeg)
