SKÁLD.IS

HVER ER MAÐURINN Á BAK VIÐ GRÍMUNA?

Sindri "Sparkle" Freyr Bjarnabur. (2025)  Gríman: Grindr ljóð. Útgefanda ekki getið, 162 bls.

Freyju "Sparkle" (áður Sindri) er margt til lista lagt. Auk þess að vera rithöfundur er hún dagdrottning, grafískur hönnuður og „allt of margt annað“, líkt og fram kemur á bókarkápu. Á kápunni stendur einnig að nánast allt sem snýr að bókinni, þ.e. texti, hönnun og uppsetning er eftir Freyju. Þar er einnig tekið fram að efnið er ekki ætlað yngri en 18 ára.

Bókin geymir býsna opinskáa ljóðsögu sem er skipt upp í 11 kafla. Þeir geyma ýmis skilaboð af Grindr í bland við hugleiðingar og myndskreytingar skáldsins, einkum teikningar af getnaðarlimum. Sú nálgun minnir um margt á aðra ljóðsögu eftir Elísabetu Jökulsdóttur, Ástin ein taugahrúga: Enginn dans við Ufsaklett (2014) en hún er skreytt ótal píkumyndum.

Spjall Freyju á Grindr og hugleiðingar þar um eru jafnan innan talblöðru. Rödd höfundar er á appelsínugulum grunni en aðrar raddir á bláum. Appelsínuguli liturinn er einnig notaður til að afmarka kaflana. Bókin er því mjög litrík og uppsetning öll mjög hressandi.

Fyrsti kaflinn í bókinni ber yfirskriftina 1. Hvað er Grindr? Þar er strax gefinn tóninn og hvergi talað undir rós þegar lesandinn er ávarpaður:  

Hæ.

 

Ég efast ekki um það,

fyrst þú ert að lesa þetta,

að þú sért mögulega einhverskonar

úrkynjaður kynvillingur

eins og ég.

 

Ef svo vill til

að þú sért það ekki

máttu alveg koma með

en endilega reyndu

að læra eitthvað.

 

(bls. 3)

Þess ber að geta að Grindr er eitt þekktasta stefnumótaforrit hinsegins samfélagsins. Það er einkum hugsað fyrir samkynhneigða, tvíkynhneigða, trans og hinsegin karlmenn. Þetta er „kjötmarkaður“ (bls. 8) og þar getur verið snúið að leysa verkefnið „að sýna hver maður er/ ef maður þorir ekki/ að sýna hver maður er“ (bls. 12). Hvernig á að hylja skömmina? Þær eru ýmsar leiðirnar sem Freyja tíundar í bók sinni; andlitið er hulið með því að krota yfir það, klippa það af búknum, setja upp grímu eða einfaldlega sleppa að birta mynd.

Í þriðja kafla bókar, sem ber titilinn Skilaboð, tínir Freyja til „skrítnustu og ljóðrænustu“ (bls. 27) skilaboðin sem hún hefur fengið síðan hún byrjaði að nota appið. Ein eru svo:

[Efni) Hæ sæta

 

Falleg ertu,

kvennleg

með þennan

stóra pung

sem mér finnst hot

:)

 

Það sást hvergi í punginn minn

á prófílmyndum mínum

 

Svo spyr ég mig líka

hvort það sé virkilega pungurinn

sem er

kvenlegasti eiginleiki minn?

 

(bls. 40)

Freyja lýsir stemningunni á Grindr sem slíkri að hún ert vart fyrr búin að skrá sig fyrr en hún fær typpamynd senda. Hún líkir því Grindrverjum við einhvers konar paradísarfugla. Þeir hafi engan tíma til að kynna sig en þess í stað hendi þeir upp fjöðrunum sínum „en í staðin fyrir liti og fegurð/ færðu þrútinn lim/ beint í andlitið“ (bls. 63). Síðan fylgja teikningar af ýmsum typpum sem hún hefur fengið sendar og þ.á.m. með byssu! Þannig sé þessi vettvangur, hann spratt upp úr myrkum bar eða almenningsgarði um nótt þar sem menn sváfu saman þegar það var kolólöglegt: „Hvernig leysir maður verkefnið/ að sýna hver maður er/ ef maður gæti misst allt með því / að sýna hver maður er? (bls. 84). „Gríman fær alltaf að vera uppi“ (bls. 87).

Um miðja bók viðurkennir Freyja að hún sé inni á Grindr til að safna efni í þessa bók. Hún fær oft tugi skilaboða á dag og geymir það sem henni finnst áhugavert. Stundum svarar hún skilaboðunum:

Come ride my dick

 

Nah

 

What do you like

 

I like people

who respect boundaries

 

Do you want to meet

 

No

 

Why not?         

 

I like people

who respect boundaries

 

I respect boundaries

 

                I said no.

That‘s a boundary

 

You wrong

 

(bls. 86)

Freyja lætur verða af því að hitta tvo aðila sem hún kynnist á Grindr og segir í kjölfarið að gredda geri okkur öll heimsk en það sé skömmin sem ræni okkur sjálfsvirðingunni. Fólkið á Grindr megi skammast sín fyrir margt; framkomu sína, stafsetningu og lélegar typpamyndir en það ætti aldrei að þurfa að skammast sín fyrir kynhneigð sína, Freyja segist hafa skrifað þessa bók í von um að „fólk átti sig á því/ að við erum ekki/ komin eins langt/ og við höldum“ (bls. 116). Hún hefur fengið ýmsar játningar frá mönnum sem eru í felum með kynhneigð sína, skilja hana ekki og þora ekki að stíga fram. Síðan ákveður Freyja að taka grímuna af sér.

Hér breytist stíllinn á bókinni. Appinu Grindr hefur verið lokað og textinn er orðinn næsta hefðbundinn. Frekar stuttar efnisgreinar taka við, svart letur á hvítum grunni, líkt og við eigum að venjast. Þar segir Freyja frá því þegar hún fór að lýsa sér fyrst sem trans og klæða sig í kvenmannsföt. Á þessum tíma hafi margt breyst. Hún segist hafa lent í ýmsu fyrir það eitt að vera eins og hún er; fólk hafi elt hana, árétt og öskrað á hana og mátt litlu muna að hún hafi verið barin fyrir að vera í kjól. Freyja vill ekki þurfa að bera grímu og fagnar því að nú sé að vaxa upp kynslóð sem þarf ekki að fela sig. Eftir þessar hugleiðingar tekur við lokakafli bókar sem er aftur settur upp í talblöðrur þar sem einkum Freyja hefur orðið og varpar fram spurningum á borð við þessa:

Hvernig leysir maður verkefnið

að sýna hver maður er

ef maður er ekki viss

hver maður er bakvið grímuna?

 

(bls. 149)

Spurningarnar eru fleiri í þessa veru en svarið er einfalt: „Maður fær hjálp.“ (153). Í lok bókar kveður Freyja með ósk um að lesandi gleymi ekki lestrinum og er lítil hætta á því. Þessi lesning er afar eftirminnileg. Bókin veitir innsýn í heim sem er býsna framandi, a.m.k. þessari kellu sem hér hamrar á lyklaborð og er ósköp venjuleg, gagnkynhneigð, sís kerling. Oft er grunnt á glensinu, enda höfundur grínari að atvinnu, en einnig harminum og skömminni sem vill fylgja því að skera sig á einhvern hátt úr fjöldanum og fá ekki að njóta sín á eigin forsendum.