Steinunn Inga Óttarsdóttir∙11. apríl 2026
BÖRN ERU STÓRMERKILEGT FÓLK - SÝNING OG BÆKUR FRÁ SIGRÚNU ELDJÁRN
Hinn sívinsæli barnabókahöfundur og myndlistarkona, Sigrún Eldjárn, dvaldi sem fræðimaður í Jónshúsi í byrjun árs og opnaði þar sína fjórðu myndlistarsýningu. Hún lýsir sýningunni sem myndrænni skrásetningu á mikilvægum smáatriðum á gömlum Íslendingaslóðum Kaupmannahafnar. Skraut, áferð, skilti, veggir, gluggar, áletranir og höggmyndir sem ekki hafa breyst síðan íslenskir stúdentar og fleiri landar voru þar á sveimi á síðustu öldum. Smáatriði sem við höfum enn fyrir augunum og tengja nútíð og fortíð á fallegan hátt. Myndirnar eru gerðar með vatnslitum og blýanti í janúar 2026 og eru til sölu á facebook-síðu Sigrúnar. Sýnining er opin til 15. apríl.Sigrún hefur sent frá sér fjölda bóka fyrir börn, en fyrsta bók hennar, Allt í plati, kom út árið 1980. Sigrún myndskreytir allar sínar bækur sjálf en hún hefur auk þess myndskreytt fjölda bóka annarra höfunda. Má þar nefna verk eftir Guðrúnu Helgadóttur, Magneu frá Kleifum og Þórarin Eldjárn. Sigrún hefur einnig skrifað sjónvarpshandrit fyrir RÚV.
Sigrún hefur hlotið fjölda viðurkenninga fyrir ritstörf sín, m.a. Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar í þrígang, Menningarverðlaun VISA, Sögustein -barnabókaverðlaun IBBY á Íslandi og verið tilnefnd til H.C. Andersen verðlaunanna og Norrænu barnabókaverðlaunanna.
Nýjustu bækur Sigrúnar eru Sigrún í safninu og Torf, grjót og burnirót.
Þegar Sigrún var lítil átti hún heima í Þjóðminjasafninu ásamt foreldrum sínum og systkinum. Þau voru samt engir safngripir eins og Valþjófsstaðahurðin eða Þórslíkneskið heldur bjuggu í ósköp venjulegri íbúð í safninu en faðir hennar, Kristján Eldjárn, var þjóðminjavörður á þessum tíma og seinna forseti Íslands. Þetta sérstæða æskuheimili hafði djúpstæð áhrif á Sigrúnu sem rifjar upp í bókinni Sigrún í safninu æskuminningar, leiki og uppákomur innan um merkilegustu dýrgripi þjóðarinnar. Þetta er bæði saga um hana sjálfa og fjölskylduna en líka um safnið og sögu þjóðarinnar. Torf, grjót og burnirót er óður til íslenska torfbæjarins. Ungir lesendur eru leiddir um töfra torfsins og útskýrt hvernig torfbær er reistur, hvernig á að hlaða grjóti, stinga torf og finna burnirót úti í haga til að koma fyrir í vegghleðslunni, bænum til heilla. Una og Ormur eru í heimsókn hjá afa og ömmu þegar þau reka augun í gamla ljósmynd af íslenskum torfbæ. Afi fræðir þau um þessi gömlu hýbýli þjóðarinnar og í kjölfarið ákveða þau að sumarhúsið sem amma og afi ætla að reisa skuli verða torfbær.
En hvernig á að byggja torfbæ? Sko, ALVÖRU torfbæ?!
En hvernig á að byggja torfbæ? Sko, ALVÖRU torfbæ?!
Lofsvert er að sýna torfbænum þann heiður sem hann á skilinn og hætta að kalla hann kofa eða tákngera hann sem afdalamennsku og heimóttarskap. Fyrr á öldum var hann forfeðrum okkar heimili og skjól; auk þess að vera vagga alþýðumenningar; hann var eina úrræðið fyrir fólk sem hafði ekkert annað byggingarefni sökum fátæktar og kúgunar en bjargaði sér með hugviti og því sem hendi var næst til að lifa af. Torfbæir héldu hita sæmilega en entust stutt og þurftu endalaust viðhald enda úr náttúrulegu efni sem mótaðist af veðri og vindum. Sigrún hefur verið með vinnusmiðjur þar sem börn fræðast og fá að teikna sinn eigin burstabæ. Það er forvitnilegt fyrir okkur öll að sjá hvernig forfeður okkar og -mæður byggðu sín híbýli. Aldeilis skemmtilegt!Í viðtali í Mbl þann 10. nóvember 2025 segir Sigrún m.a.:
„Mér finnst það að skrifa fyrir börn vera mjög mikilvægt starf og tek það alvarlega. Börn þurfa að hafa aðgang að mörgum og góðum bókum. Það finnst hins vegar ekkert öllum að barnabókahöfundar séu að skrifa alvörubókmenntir,“ segir hún. „En mér finnst það svo sannarlega og mitt hlutverk er að skrifa fyrir börn. Enda eru börn stórmerkilegt fólk og framtíðarlesendur annarra höfunda sem teljast alvöru. Við Íslendingar eigum marga góða barnabókahöfunda og við erum öll saman í liði!“
